Geschatte leestijd: 4 minuten

Wat werkt beter: slecht gedrag bestraffen of goed gedrag belonen? In de opvoeding van onze kinderen stellen we onszelf vaak deze vraag. De Chinese overheid gelooft sterk in beide methoden. Vanaf 2020 gaan zij met een systeem voor sociaal krediet burgers beoordelen op onder meer hun gedrag. Je kunt hiermee punten verdienen, maar ook strafpunten krijgen. Lees hier hoe het onlangs aangekondigde sociaal kredietsysteem gaat werken.

Iedere zondagavond kijk ik naar de prachtige serie ‘Door het hart van China’ van Ruben Terlou. De afleveringen maken een grote indruk op me. Dat komt niet alleen doordat Terlou vloeiend Chinees spreekt en in staat is om bijzondere onderwerpen te belichten. Hij weet vaak ook hartverscheurende gesprekken te voeren. Waarin duidelijk wordt dat het land nog met grote tegenstellingen te maken heeft.

Van de ene kant zien we de restanten van het Maoïstische en streng communistische China. En aan de andere kant wordt duidelijk wat de invloed van Deng Xiaoping is, onder wiens supervisie er meer vrijheden kwamen. “Het maakt niet uit of de kat wit of zwart is, als hij maar muizen vangt”, werd zijn leus. En muizen vangen heeft China gedaan.

China staat gelijk aan razendsnelle groei

De economie van de opkomende supermacht is met een enorme vaart uit een diep dal geklommen. Op het gebied van technologie zijn de Chinezen allang geen kopieerders van Westerse producten meer. Inmiddels kunnen wij een puntje zuigen aan hun technologische vernuft. Denk alleen al aan het moderne betalingsverkeer, terwijl we hier in het Westen nog vooral werken met de traditionele banken.

Of neem Shenzhen. Het voormalig arme vissersdorpje werd aangewezen als de proeftuin van vernieuwing. Het resultaat van de inspanningen is dat de stad in recordtempo is uitgegroeid tot het Silicon Valley van China.

Niet zeuren maar poetsen

Wat me in de afleveringen van Terlou opvalt, is hoe makkelijk hij contact krijgt met Chinezen. Ze lijken voor de camera over alles te willen praten – behalve uiteraard over politiek. Daarnaast zijn ze uitermate flexibel. Veranderingen waar in Nederland moord en brand over geschreeuwd zou worden, worden als zoete koek geslikt. Ook door oudere mensen. Omdat ze beseffen dat veranderingen ook heel positief kunnen uitpakken, zijn ze in staat de negatieve aspecten te accepteren. Denk bijvoorbeeld aan de Chinezen die hun oude huizen en hun traditionele dorp zijn kwijtgeraakt, en uiteindelijk in een supermoderne miljoenenstad terechtkwamen. Vol ongeloof praten ze over deze vooruitgang.

Natuurlijk is het Chinezen niet toegestaan om te klagen over politieke beslissingen. Maar om in kansen en eens positief te denken: het heeft de Chinezen een mindset opgeleverd waarmee het land binnen de kortste keren Amerika als wereldmacht voorbij streeft. Ze geven hiermee het land van Trump het nakijken.

Een sociale kredietscore voor iedere Chinees

Waar we ons in het Westen steeds drukker maken over de enorme invloed van bedrijven zoals Google en Facebook, doen de Chinezen niet moeilijk over een overheid die over allerlei mogelijke data van je beschikt. Daar waar Facebook op allerlei stiekeme manieren gegevens over ons verzamelt, om vervolgens deze data weer te verkopen, geeft de Chinese overheid wel transparantie. Zij werken nu aan een van de grootste bigdataprojecten van de wereld: een sociale kredietscore voor elke Chinees.

Deze kredietscore heeft als doelstelling om Chinezen eerlijker te maken. Er mag in het land geen plaats zijn voor bedrog en wantrouwen. Daarom worden de 1,4 miljard Chinezen beoordeeld op de volgende aspecten:

  • Financiële betrouwbaarheid

    Door het in kaart brengen van de banksaldi van de Chinezen, de schuldenlast, de terugbetalingsmogelijkheden en of de persoon de belastingen wel of niet heeft betaald, wil de overheid de financiële risico’s nauwkeurig in beeld hebben. Als Westerling bekruipt je de gedachte dat de overheid zich opstelt als big brother. Maar in ons land ontvangen we geen leningen van allerlei schimmige banken of personen die voor de overheid onzichtbaar zijn. Door deze problematiek aan te pakken, verwacht de overheid leningen toegankelijker, goedkoper en veiliger te maken.

  • Gedrag en moraal

    Nu komen we voor Westerlingen echt in de gevarenzone. Financiële betrouwbaarheid kunnen we ons nog voorstellen, maar kom niet aan ons gedrag en moraal. Wij pikken geen sociale controle vanuit de overheid. De Chinezen zijn hier wel aan gewend en hebben er geen moeite mee als je strafpunten krijgt bij slecht gedrag. Verkeersovertredingen, je ouders te weinig bezoeken en helpen, of afkijken bij examens … je komt er echt niet mee weg in China. Bovendien kunnen bedrijven ook strafpunten verwachten. Denk aan de organisaties die tecveel CO2 uitstoten of de veiligheid van werknemers op de werkvloer niet serieus nemen.

Is het dan allemaal negatief? Nee, want positief gedrag wordt ook beloond. Bijvoorbeeld als je bloeddonor bent.

De gevolgen van de scores

Ben je een brave Chinese burger met veel bonuspunten? Dan liggen er talloze voordelen voor je in het verschiet. Zoals een betere baan, kortingen op onder meer het openbaar vervoer, en een kortere wachttijd in het ziekenhuis. Dat laatste is nogal een voordeel. Want wie de serie van Ruben Terlou heeft gezien, weet dat de wachttijden enorm kunnen oplopen. Chinese artsen moeten soms in een ochtend tijd 40 tot 50 patiënten behandelen. Heb je pijn vanwege kanker? “Daar kunnen we nu even niets aan doen. Next.”

Wat zal het effect zijn van het stimuleren van ‘goed’ gedrag en het straffen van ‘slecht’ gedrag? Gaat het leiden tot minder criminaliteit? Zullen mensen socialer worden? Voorkomen we daarmee het isolement onder ouderen? Dringen we daarmee het aantal uitkeringen terug? We zullen nog even op de antwoorden moeten wachten, want in 2020 gaat de uitrol van het sociaal kredietsysteem plaatsvinden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *